ในโรงงานอุตสาหกรรมที่ต้องยกของหนักขึ้นลงทุกวัน รอกโซ่กลายเป็นอุปกรณ์ที่ขาดไม่ได้ในการทำงาน แต่หลายคนอาจไม่รู้ว่าการใช้งานรอกโซ่ไม่ใช่แค่เรื่องของความสะดวก แต่ยังเป็นเรื่องของกฎหมายที่ต้องปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด กฎหมายการตรวจสอบรอกโซ่ คือข้อบังคับที่กำหนดให้ทุกโรงงานที่ใช้งานรอกโซ่ต้องผ่านการตรวจสอบตามมาตรฐานความปลอดภัยเป็นระยะ เพื่อป้องกันอุบัติเหตุที่อาจเกิดขึ้นกับคนงานและทรัพย์สิน

ทำไมรอกโซ่ถึงต้องตรวจสอบตามกฎหมาย

การที่กฎหมายบังคับให้ต้องมีการตรวจสอบรอกโซ่อย่างสม่ำเสมอนั้น มิได้เกิดขึ้นโดยไม่มีเหตุผล เบื้องหลังข้อบังคับเหล่านี้คืออุบัติเหตุร้ายแรงที่เคยเกิดขึ้นในหลายโรงงาน ซึ่งส่วนใหญ่มาจากการละเลยการบำรุงรักษาและการตรวจสอบอุปกรณ์ยกของอย่างจริงจัง ดังนั้นรัฐจึงออกกฎหมายรอกโซ่เพื่อกำหนดให้ผู้ประกอบการต้องรับผิดชอบต่อความปลอดภัยของคนงานอย่างจริงจัง

ความเสี่ยงที่เกิดจากการละเลยการตรวจสอบ

เมื่อรอกโซ่ใช้งานไปนาน ๆ โซ่จะเกิดการสึกหรอ เกิดรอยร้าว น็อตอาจหลวม ระบบเบรกอาจทำงานไม่สมบูรณ์ หากไม่มีการตรวจสอบอย่างสม่ำเสมอ อุปกรณ์เหล่านี้อาจพังในเวลาที่ไม่คาดคิด ทำให้สิ่งของตกใส่คนงาน ทำให้เกิดอุบัติเหตุถึงขั้นเสียชีวิตได้ นอกจากนั้นยังเป็นการสูญเสียผลิตภาพ ต้องหยุดสายการผลิต และอาจต้องรับผิดชอบค่าเสียหายทั้งทางแพ่งและอาญา

รอกโซ่เป็นอุปกรณ์ยกของที่เข้าข่าย “เครื่องจักรเสี่ยงอันตราย”

ตามกฎหมาย รอกโซ่ทุกชนิดไม่ว่าจะเป็นรอกโซ่มือสาวหรือรอกโซ่ไฟฟ้า ถือเป็นเครื่องจักรที่มีความเสี่ยงอันตรายตามที่กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานประกาศไว้ นั่นหมายความว่าหากโรงงานมีการใช้งานรอกโซ่ นายจ้างต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องอย่างเคร่งครัด รวมถึงการจัดให้มีการตรวจสอบโดยหน่วยงานที่ได้รับอนุญาตเป็นระยะ ๆ

ข้อบังคับของกระทรวงแรงงานที่เกี่ยวข้องกับรอกโซ่

กระทรวงแรงงานได้ออกประกาศและข้อบังคับหลายฉบับที่เกี่ยวข้องกับการใช้งานและการตรวจสอบรอกโซ่ โดยเฉพาะข้อบังคับเกี่ยวกับการตรวจสอบเครื่องจักรและอุปกรณ์ยกของ ซึ่งกำหนดให้นายจ้างต้องจัดให้มีการตรวจสอบก่อนใช้งานครั้งแรก และต้องตรวจสอบซ้ำเป็นประจำทุกปี พร้อมทั้งต้องมีการบันทึกผลการตรวจสอบไว้เป็นหลักฐาน

กฎหมายและมาตรฐานที่ใช้บังคับกับการตรวจสอบรอกโซ่

เมื่อพูดถึงการตรวจสอบรอกโซ่ตามกฎหมาย สิ่งสำคัญคือต้องเข้าใจว่ามีกฎหมายและมาตรฐานอะไรบ้างที่เกี่ยวข้อง เพราะการปฏิบัติตามอย่างถูกต้องจะช่วยให้โรงงานปลอดภัยและผ่านการตรวจสอบจากหน่วยงานราชการได้อย่างราบรื่น

พระราชบัญญัติความปลอดภัยฯ พ.ศ. 2554

พระราชบัญญัติความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. 2554 เป็นกฎหมายหลักที่ใช้ควบคุมเรื่องความปลอดภัยในการทำงานทุกรูปแบบ รวมถึงการใช้งานเครื่องจักรและอุปกรณ์ยกของ กฎหมายฉบับนี้กำหนดให้นายจ้างมีหน้าที่ดูแลให้สถานประกอบการมีความปลอดภัย จัดให้มีการตรวจสอบเครื่องจักรอย่างสม่ำเสมอ และต้องจัดอบรมให้ลูกจ้างมีความรู้ในวิธีใช้รอกโซ่อย่างปลอดภัย

ประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน

กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานได้ออกประกาศหลายฉบับที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับรอกโซ่ ประกาศเหล่านี้กำหนดรายละเอียดของการตรวจสอบ รอบเวลาที่ต้องตรวจ คุณสมบัติของผู้ตรวจสอบ และแบบฟอร์มรายงานผลการตรวจสอบที่ต้องใช้ โรงงานที่ใช้งานรอกโซ่จะต้องศึกษาและปฏิบัติตามประกาศเหล่านี้อย่างเคร่งครัด มิเช่นนั้นอาจถูกสั่งปรับหรือสั่งหยุดการใช้งานได้

มาตรฐานอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้อง เช่น มอก. และ ISO

นอกจากกฎหมายแล้ว ยังมีมาตรฐานอุตสาหกรรมที่เป็นแนวทางในการตรวจสอบและบำรุงรักษารอกโซ่ เช่น มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (มอก.) ที่กำหนดคุณภาพของรอกโซ่ และมาตรฐาน ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001 ที่เกี่ยวข้องกับระบบบริหารจัดการคุณภาพ สิ่งแวดล้อม และความปลอดภัยในการทำงาน โรงงานที่ได้รับการรับรองมาตรฐานเหล่านี้จะแสดงให้เห็นถึงความมุ่งมั่นในการดูแลความปลอดภัยอย่างจริงจัง

ขั้นตอนการตรวจสอบรอกโซ่ตามที่กฎหมายกำหนด

หากโรงงานมีรอกโซ่ใช้งานอยู่ การทำความเข้าใจขั้นตอนการตรวจสอบที่ถูกต้องตามกฎหมายจะช่วยให้สามารถวางแผนและเตรียมความพร้อมได้ดี ไม่ต้องรีบจัดการในนาทีสุดท้าย

การตรวจสอบเบื้องต้นก่อนใช้งาน (Pre-operation check)

ก่อนเริ่มใช้งานรอกโซ่ในแต่ละวัน ผู้ปฏิบัติงานควรทำการตรวจสอบเบื้องต้นด้วยตนเอง ตรวจดูสภาพภายนอกของโซ่ว่ามีรอยชำรุดหรือไม่ ตรวจสอบระบบเบรกว่าทำงานปกติหรือไม่ ฟังเสียงผิดปกติขณะทดลองยกของเบา และตรวจดูส่วนประกอบของรอกโซ่ต่าง ๆ รวมถึงอุปกรณ์เซฟตี้ การตรวจสอบเบื้องต้นนี้เป็นมาตรการป้องกันเบื้องต้นที่ช่วยลดความเสี่ยงได้มาก

การตรวจสอบประจำปีโดยหน่วยงานที่ได้รับอนุญาต

กฎหมายกำหนดให้รอกโซ่ทุกตัวต้องผ่านการตรวจสอบโดยหน่วยงานหรือผู้ตรวจสอบที่ได้รับใบอนุญาตจากกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานอย่างน้อยปีละครั้ง การตรวจสอบนี้จะครอบคลุมทั้งโครงสร้าง ระบบกลไก การทำงานของเบรก การทดสอบน้ำหนักยก และอื่นๆ ตามมาตรฐานที่กำหนด หลังจากผ่านการตรวจแล้วจะได้รับเอกสารรับรองการตรวจสอบที่ต้องเก็บไว้เป็นหลักฐาน

เอกสารรายงานผลและการออกใบรับรอง (Certificate of Inspection)

เมื่อผ่านการตรวจสอบแล้ว ผู้ตรวจจะออกใบรับรองการตรวจสอบ หรือที่เรียกว่า ปจ.1 ซึ่งเป็นเอกสารสำคัญที่แสดงว่ารอกโซ่ตัวนั้นผ่านการตรวจสอบและปลอดภัยในการใช้งาน เอกสารนี้ต้องเก็บไว้ที่โรงงานและต้องแสดงเมื่อเจ้าหน้าที่มาตรวจสอบ นอกจากนั้นยังต้องติดป้ายหรือสติกเกอร์ระบุวันที่ตรวจสอบและวันที่ต้องตรวจสอบครั้งถัดไปไว้ที่ตัวรอกโซ่ด้วย

ใครต้องรับผิดชอบในการตรวจสอบรอกโซ่

ความรับผิดชอบในการตรวจสอบรอกโซ่ไม่ได้อยู่ที่คนใดคนหนึ่ง แต่เป็นความรับผิดชอบร่วมกันของหลายฝ่ายในองค์กร การทำความเข้าใจบทบาทของแต่ละฝ่ายจะช่วยให้การดำเนินการเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ

หน้าที่ของนายจ้างและผู้ควบคุมงาน

นายจ้างหรือผู้บริหารโรงงานมีหน้าที่หลักในการจัดให้มีการตรวจสอบรอกโซ่ตามกำหนดเวลา รวมถึงจัดสรรงบประมาณสำหรับการบำรุงรักษาและการตรวจสอบ ส่วนผู้ควบคุมงานหรือหัวหน้างานมีหน้าที่ดูแลให้มีการตรวจสอบเบื้องต้นก่อนใช้งานทุกครั้ง และต้องรายงานปัญหาหรือความผิดปกติที่พบให้ผู้บริหารทราบทันที

บทบาทของผู้ตรวจสอบที่ได้รับใบอนุญาต

ผู้ตรวจสอบที่ได้รับใบอนุญาตจากกรมแรงงานเป็นผู้มีความรู้และประสบการณ์ในการตรวจสอบอุปกรณ์ยกของ มีหน้าที่ตรวจสอบสภาพของรอกโซ่อย่างละเอียดตามมาตรฐานที่กำหนด ทำการทดสอบน้ำหนักยก และออกรายงานผลการตรวจสอบพร้อมใบรับรอง การเลือกใช้บริการจากหน่วยงานที่ได้มาตรฐานและมีความน่าเชื่อถือจึงเป็นสิ่งสำคัญ

ความผิดและบทลงโทษหากไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย

หากโรงงานไม่จัดให้มีการตรวจสอบรอกโซ่ตามที่กฎหมายกำหนด หรือใช้งานรอกโซ่ที่ไม่ผ่านการตรวจสอบ นายจ้างอาจถูกดำเนินคดีตามพระราชบัญญัติความปลอดภัยฯ ซึ่งมีโทษปรับหรือจำคุก และหากเกิดอุบัติเหตุจากการละเลยนี้ อาจต้องรับผิดชอบทั้งทางแพ่งและอาญา รวมถึงต้องชดใช้ค่าเสียหายให้กับผู้เสียหาย

ตัวอย่างรอกโซ่ที่ต้องตรวจสอบตามกฎหมาย

รอกโซ่มีหลายประเภทและหลายขนาด แต่ไม่ว่าจะเป็นแบบไหน ตราบใดที่ใช้งานในโรงงานหรือสถานประกอบการ ก็ต้องอยู่ภายใต้การควบคุมของกฎหมาย

รอกโซ่มือสาว

รอกโซ่มือสาวเป็นรอกแบบใช้แรงคนดึงโซ่เพื่อยกของ แม้จะไม่ใช้ไฟฟ้า แต่ก็มีน้ำหนักยกที่อาจถึงหลายร้อยกิโลกรัม หากโซ่ขาดหรืออุปกรณ์เกี่ยวชำรุด อาจทำให้ของตกใส่คนงานได้ ดังนั้นรอกโซ่มือสาวทุกตัวที่ใช้ในโรงงานจึงต้องผ่านการตรวจสอบเช่นเดียวกัน

รอกโซ่ไฟฟ้า

รอกโซ่ไฟฟ้ามีกำลังยกสูงและมีความเสี่ยงมากกว่า เพราะใช้มอเตอร์ไฟฟ้าในการทำงาน นอกจากต้องตรวจสอบโซ่และระบบกลไกแล้ว ยังต้องตรวจสอบระบบไฟฟ้า สวิตช์ควบคุม และระบบเบรกอีกด้วย รอกโซ่ไฟฟ้าที่ใช้ในโรงงานผลิต คลังสินค้า หรือไซต์ก่อสร้างต้องได้รับการตรวจสอบอย่างสม่ำเสมอและจริงจัง

ระบบรอกโซ่ในโรงงานผลิตและคลังสินค้า

ในโรงงานขนาดใหญ่มักมีระบบรอกโซ่หลายตัวติดตั้งอยู่ในไลน์การผลิตหรือพื้นที่คลังสินค้า ระบบเหล่านี้อาจประกอบด้วยรอกโซ่หลายตัวที่ทำงานร่วมกัน หรือเชื่อมต่อกับระบบเครนอื่น ๆ การตรวจสอบจะต้องครอบคลุมทั้งระบบ รวมถึงโครงสร้างรางวิ่ง ระบบไฟฟ้า และอุปกรณ์เสริมต่าง ๆ

เคล็ดลับการเตรียมรอกโซ่ให้ผ่านการตรวจสอบในครั้งเดียว

การตรวจสอบรอกโซ่ไม่ควรเป็นเรื่องที่ต้องกังวล หากมีการเตรียมความพร้อมอย่างดี การผ่านการตรวจสอบในครั้งเดียวไม่ใช่เรื่องยาก

จุดที่ผู้ตรวจมักให้ความสำคัญ

ผู้ตรวจสอบมักจะให้ความสำคัญกับจุดเสี่ยงหลายจุด เช่น สภาพของโซ่ว่ามีรอยสึก รอยร้าว หรือการเสียรูปหรือไม่ การทำงานของเบรกว่ายังมีประสิทธิภาพดีหรือไม่ อุปกรณ์เซฟตี้ต่าง ๆ เช่น ลิมิตสวิตช์ โอเวอร์โหลด หรือตัวตัดไฟอัตโนมัติทำงานปกติหรือไม่ และการติดตั้งว่ามั่นคงปลอดภัยหรือไม่ หากจุดเหล่านี้มีปัญหา มักจะไม่ผ่านการตรวจสอบ

วิธีบำรุงรักษาก่อนตรวจจริง

ก่อนถึงวันตรวจสอบประจำปี ควรทำการบำรุงรักษารอกโซ่ให้อยู่ในสภาพดี ทำความสะอาดโซ่และชิ้นส่วนต่าง ๆ เติมน้ำมันหล่อลื่นให้ครบ ตรวจสอบน็อตสลักเกลียวทั้งหมดว่าแน่นหรือไม่ ทดสอบการทำงานของระบบเบรกและระบบไฟฟ้า และเปลี่ยนชิ้นส่วนที่สึกหรอหรือชำรุดทันที การเตรียมการเหล่านี้จะช่วยให้การตรวจสอบเป็นไปอย่างราบรื่น

การเลือกหน่วยตรวจสอบที่ได้มาตรฐาน

การเลือกใช้บริการจากหน่วยงานตรวจสอบที่ได้รับอนุญาตและมีประสบการณ์เป็นสิ่งสำคัญ หน่วยงานที่ดีจะให้คำแนะนำที่เป็นประโยชน์ มีความรู้เรื่องกฎหมายและมาตรฐานอย่างชัดเจน และสามารถทำการตรวจสอบได้อย่างถูกต้องตามขั้นตอน นอกจากนั้นยังควรมีการบริการหลังการตรวจสอบ เช่น การให้คำปรึกษาเรื่องการบำรุงรักษา หรือบริการซ่อมแซมเมื่อพบปัญหา

สรุปบทความ

การปฏิบัติตามกฎหมายการตรวจสอบรอกโซ่ไม่ได้เป็นเพียงแค่การทำตามข้อบังคับเพื่อหลีกเลี่ยงการถูกปรับ แต่เป็นการแสดงความรับผิดชอบต่อชีวิตของคนงานทุกคนที่ทำงานในโรงงาน รอกโซ่ที่ผ่านการตรวจสอบและได้รับการบำรุงรักษาอย่างดีจะช่วยลดโอกาสเกิดอุบัติเหตุ ทำให้การทำงานราบรื่น และสร้างความมั่นใจให้กับทั้งผู้บริหารและพนักงาน

การตรวจสอบรอกโซ่ตามกฎหมายคือการลงทุนที่คุ้มค่าสำหรับธุรกิจ เพราะนอกจากจะป้องกันอุบัติเหตุและความสูญเสียแล้ว ยังสร้างภาพลักษณ์ที่ดีในด้านความปลอดภัยและเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน หากคุณเป็นผู้ประกอบการโรงงานที่ใช้งานรอกโซ่ อย่าลืมตรวจสอบว่ารอกโซ่ของคุณได้รับการตรวจสอบตามกำหนดเวลาหรือยัง เพราะความปลอดภัยไม่มีวันรอใคร

📌 เรื่องความคุ้มค่าต้องยกให้เรา TTM Crane ผู้เชี่ยวชาญด้านลิฟต์ เครน และงานโมดิฟาย การันตีด้วยมาตรฐานรองรับระดับสากล ได้รับการรับรองมาตรฐาน ISO คุณภาพ 9001:2015 สิ่งแวดล้อม 14001:2015 ความปลอดภัยและชีวอนามัย 45001:2018

ติดต่อเพื่อรับคำแนะนำ หรือสอบถามการอบรมได้ที่

📞Tel : 092-874-4551

ID Line: jirayuttm

Facebook: https://www.facebook.com/ttmcrane

Email: contact@ttmcrane.com

Website: http://www.ttmcrane.com